آبان, 1397 دپارتمان مدیریت, مقاله مدیریت, موسسه معنا

تفاوت‌های دی‌بی‌ای و پی‌اچ‌دی (دکترا): دکترای مدیریت کسب‌وکار

مدرک دکترای مدیریت و و دی‌بی‌ای هر دو مدارکی در سطح دکترا هستند و از این رو شباهت‌هایی با هم دارند. با این وجود، تفاوت‌های مهمی بین این دو در موارد زیر وجود دارد:

  1. گروه‌های هدف
  2. انگیزه
  3. دسترسی به داده‌ها
  4. صلاحیت و اهداف شغلی
  5. تولید دانش
  6. نوع تدریس
  7. تامین مالی
  8. اعتبار

1- گروه‌های هدف دکترای مدیریت کسب‌وکار: فارغ‌التحصیلان جوان دربرابر متخصصان ارشد

دوره‌های دکترای مدیریت و دی‌بی‌ای گروه‌های مختلفی را هدف قرار می‌دهند. اگر چه ممکن است استثنائاتی نیز وجود داشته باشد، اما قاعده‌ی کلی این است: افراد زمانی به تحصیل در دوره‌ی دکترا می‌پردازند که هدفشان شغلی در زمینه‌ی علوم اجتماعی باشد و در نهایت بخواهند استاد تمام‌وقت در دانشکده‌های کسب‌وکار شوند. هدف این افراد تبدیل شدن به فردی دانشگاهی است که زمانش را صرف تحقیق و پژوهش می‌کند. این افراد اغلب بدون‌وقفه مقاطع دانشگاهی را طی می‌کنند و پس از فارغ‌التحصیلی از دوره‌ی ارشد، دکترا را شروع می‌کنند. بر این اساس، این افراد اغلب بین 20 تا 30 سال سن دارند و تجربه‌ی کاری چندانی ندارند.

در مقابل، افراد زمانی به تحصیل در مقطع دی‌بی‌ای روی می‌آورند که سال‌ها تجربه‌ی موفق در کسب‌وکار داشته‌اند و به‌دنبال چالش فکری جدید هستند. این افراد اغلب دارای مدرک ام‌بی‌ای هستند و می‌خواهند با کسب مدرک بالاتر خودشان را هرچه‌بیشتر از دیگران متمایز کنند. درعین‌حال، این افراد به پژوهش مدیریتی علاقه‌مند هستند و ممکن است یک سوال پژوهشی عملی نیز در ذهن داشته باشند- برای مثال، مشکلی عینی و خاص از محیط کارشان- که می‌توانند در رساله‌ی دکترای خود به آن بپردازند و با انجام این کار منفعتی به شرکتشان نیز برسانند.

از این رو، سن این افراد معمولا از دانشجویان دکترا بیشتر است و بعضی از آنها دهه‌ی سوم و برخی دهه‌ی چهارم زندگی‌شان را پشت‌سر می‌گذارند و بعضی‌ها حتی بزرگتر هم هستند. این افراد سال‌ها تجربه‌ی کاری، سمت‌های خوب، حقوق مناسب و هزاران آرزو و انگیزه دارند.

بیشتر بخوانید:

کدام مناسبتر است؟ MBAیا DBA

2- انگیزه: چشم‌انداز شغلی دربرابر چالشی شخصی

یکی از تفاوت‌های بین دکترای مدیریت و دوره‌ی دی‌بی‌ای اغلب انگیزه‌ی مطالعاتی و تحصیلی است. برای دانشجویان پی‌اچ‌دی، مدرک دکترا مسیری برای شغلی مانند یک استاد دانشگاه است. این مدرک به آنها وجهه‌ی محقق و پژوهشگری معتبر می‌دهد و هدف نهایی، به‌دست‌آوردن شغلی در مقام استاد تمام‌وقت در دانشکده‌ی کسب‌و‌کار است.

افراد علاقه‌مند به تحصیل در دی‌بی‌ای در وهله‌ی اول به واسطه‌ی جستجو برای چالشی شخصی به این سمت کشیده می‌شوند. آنها در شغل یا کسب‌وکار خود موفق بوده‌اند و برخی از آنها دارای مدرک ام‌بی‌ای نیز هستند. دوره‌ی دی‌بی‌ای چالش جدیدی را برای این افراد فراهم می‌کند که فراتر از دانش عملی‌ای است که در محیط کسب‌وکار و یا در دوره‌ی ام‌بی‌ای آموخته‌اند. این دوره آنها را به عنوان پژوهشگرانِ بالقوه به چالش می‌کشد.

3- دسترسی به داده‌ها: داشتن یا نداشتن

داده برای هر پژوهشی ضروری است. داده، چه از نوع کیفی چه کمّی، چیزی است که برای تایید یا رد فرضیه‌هایتان باید تحلیل کنید. هر پژوهشگری باید در طول زمان با داده‌ها کار کند (مگر اینکه فقط بخواهد مقالات نظری منتشر کند) و به داده‌ها دسترسی داشته باشد. ایجاد پایگاه داده‌ای منحصربه‌فرد نیز می‌تواند هنگام انتشار در نشریات مهم و معتبر مزیت مهمی باشد.

یکی از بزرگترین مزایای بسیاری از دانشجویان دی‌بی‌ای دسترسی آنها به اطلاعات در کسب‌وکار خودشان است. این داده‌ها اغلب منحصربه‌فرد هستند و گاهی اوقات فقط می‌توانند تحت شرایط محرمانه‌ی سفت‌وسختی برای رساله‌ها و پایان‌نامه‌ها استفاده شوند. در مقابل، دانشجویان دکترا اغلب باید پایگاه داده‌ی خود را از ابتدا بسازند، به عنوان مثال، از طریق نظرسنجی آنلاین و یا با جمع‌آوری، برنامه‌نویسی و پردازش داده‌های عمومی.

4-  صلاحیت و اهداف شغلی دانشجویان دکترا و دی‌بی‌ای: شغل دانشگاهی تمام‌وقت دربرابر پاره وقت

دانشجویان دکترای مدیریت قصد دارند شغلی دانشگاهی به‌دست آورند. آنها پس از فارغ‌التحصیلی برای سمت استاد تمام‌وقت درخواست می‌دهند و یا برای چندین سال به دنبال مدرک پسادکترا یا فوق‌دکترا می‌روند. فعالیت اصلی این دانشجویان پژوهش، انتشار مقالات در مجلات علمی یا کتاب‌ها و تدریس است. و این موارد مهارت‌هایی است که دانش آموختگان دکترای مدیریت- حداقل در دانشکده‌های عالی- صلاحیت آن را می‌یابند.

در مقابل، فارغ‌التحصیلان دی‌بی‌ای معمولا به صورت تخصصی در شرکت‌های خود کار می‌کنند و می‌خواهند حتی پس از فارغ‌التحصیلی نیز در دنیای کسب‌وکار باقی بمانند. بااین‌حال، مدرک دکترا آنها را برای انجام پژوهش نیز واجد شرایط می‌سازد. آنها ممکن است به عنوان استاد مهمان تدریس کنند، دعوت شوند یا گاهی به اعضای هیئت علمی کمک کنند و در مجلات تخصصی یا دانشگاهی مقاله منتشر کنند. همچنین، عنوان دکتر روزنه‌های جدیدی را برای ترفیع به مقام‌های بالاتر در سلسله مراتب سازمانی به روی آنها باز می‌کند.

5- تولید دانش: تفاوت‌های بین دوره‌های دکترا در مدیریت

تفاوت دیگر این است که دانشجویان دکترا عمدتاً قصد توسعه‌ی نظریه‌های جدید را دارند، به‌ویژه اگر بخواهند مقالاتشان را در مجلات مدیریتی برتر منتشر کنند. نقطه‌ی شروع پژوهش آنها اغلب نظریه‎های موجود و شکاف‌های دانش آنها است- پدیده‎هایی که نظریه‌های موجود تا کنون آنها را توضیح نداده است.

ایده‌ی اصلی این است: دانشجویان دکترای مدیریت بر روی سوالات تحقیقاتی کار می‌کنند که جامعه‌ی دانشگاهی آنها را شکاف‌هایی مهم قلمداد می‌کند.

از سوي ديگر، دانشجویان دی‌بی‌ای کمتر به‌سمت گسترش و توسعه‌ی نظریه‌های موجود می‌روند. در عوض، سهم بزرگ آنها، ترکیب پژوهش‌ها با مشکلات واقعی و خاص کسب‌وکار است. برای مثال، نقطه‌ی شروع آنها ممکن است یک مشکل خاص یا مورد واقعی از شرکت‌هایشان باشد و رساله‌ی دی‌بی‌ای ممکن است مدل نظری‌ای ایجاد کند که این مشکل خاص را توضیح داده و درعین‌حال آن را خلاصه‌سازی و فرمولیزه کند به‌طوری که مدل بتواند در سایر موقعیت‌ها نیز کاربرد داشته باشد. ازاین‌رو، رساله‌ی دی‌بی‌ای اغلب به جای رویکرد پژوهشی تجربی از رویکرد مطالعه موردی استفاده می‌کند.

ایده‌ی اصلی این است: در مرکز رساله‌ی دی‌بی‌ای یک مشکل عملی از دنیای کسب‌وکار وجود دارد که هم از طرف مدیران کسب‌وکار و هم از طرف دانش‌پژوهان مرتبط در نظر گرفته می‌شود.

6- نوع تدریس: تمام‌وقت دربرابر پاره‌وقت

اگرچه برخی از دانشکده‌های کسب‌وکار دوره‌های دکترا را به‌صورت پاره‌وقت ارائه می‌کنند و برخی دوره‌های  دی‌بی‌ای را می‌توان تمام‌وقت تحصیل کرد، اما قانون کلی این است: برنامه‌های دکترا برنامه‌هایی تمام‌وقت هستند و برنامه‌های دی‌بی‌ای را می توان به صورت پاره‌وقت مطالعه کرد.

از آنجا که دانشجویان دی‌بی‌ای نمی‌خواهند کار خود را در طول برنامه کنار بگذارند، دوره‌های دی‌بی‌اِی اغلب در قالب برنامه‌های تلفیقی سازماندهی می‌شوند و یادگیری ازراه‌دور یا آموزش آنلاین را با دوره‌های حضوری ترکیب می‌کنند. با این کار، دانشجویان می‌توانند با استادان و گروه همکلاسان خود به صورت آنلاین در ارتباط باشند و فقط باید چند هفته در سال گرد هم جمع شوند. به‌طورکلی، برنامه‌های دی‌بی‌ای انعطاف زیادی درقبال دانشجویانش نشان می‌دهد و زمانی که کارهای مربوط به دوره تمام می‌شود، به استاد راهنما بستگی دارد که تعیین کند دانشجویان دی‌بی‌ای چقدر باید سر کلاس حضور فیزیکی داشته باشند.

7- تأمین مالی دوره‌ی دی‌بی‌اِی

دانشجویان دکترای مدیریت، به ویژه در دانشکده‌های عالی، اغلب در طول تحصیلشان یا از طریق بورس تحصیلی یا از طریق سمتی به عنوان دستیار پژوهشی، حمایت مالی می‌شوند. ازسوی‌دیگر، دانشجویان دی‌بی‌ای اغلب هزینه‌ی تحصیلات خود را پرداخت می‌کنند، گرچه برخی دانشکده‌ها نیز ممکن برای دانشجویان بورس تحصیلی است درنظر بگیرند.

با توجه به اینکه دانشجویان دکترا در کسب‌وکاری کار نمی‌کنند و از این رو به برنامه‌ی تامین مالی ثابتی وابسته هستند، این کمک مالی بسیار حائز اهمیت است. در مقابل، دانشجویان دی‌بی‌ای کسب درآمد خود را حفظ می‌کنند و ممکن است پس‌اندازی داشته باشند که بتوانند هزینه‌های تحصیل را پرداخت کنند. آنها همچنین می‌توانند هزینه‌های دی‌بی‌ای خود را به صورت کسری مالیاتی محاسبه کنند و زمانی که مدرک دکترای خود را اخذ کردند، با کسب سمت‌های بهتر به احتمال زیاد حقوقشان را افزایش می‌دهند. حتی بعضی از شرکت‌ها دانشجویان دی‌بی‌ای را تامین مالی می‌کنند، مخصوصا زمانی که از داده‌های کارفرمایان خود استفاده می‌کنند و تحقیقات آنها به شرکت‌هایشان مربوط است.

از سوی دیگر، دانشجویان دکترا از سوی دانشگاه‌های خود حمایت مالی می‌شوند، زیرا دانشگاه از آنها نفع می‌برد. به عبارت دقیق‌تر، دانشگاه از مقالات و پژوهش‌های آتی این دانشجویان منفعت می‌برد. اگر دانشجوی دکترا در نهایت استاد تمام‌وقت دانشکده‌ی کسب‌وکار مشهوری شود و در مجلات برتر مقاله منتشر کند، شهرت دانشگاه نیز بیشتر می‌شود. از این رو، سرمایه‌گذاریِ صورت گرفته به‌این‌شکل به دانشگاه بازپرداخت می‌شود.

دوره‌های مرتبط:

شرکت در همایش رایگان MBA 

8- اعتبار: مدرک معتبر دربرابر مدرک درحال‌شناخته‌شدن

واضح است که مدرک دکترا (پی‌اچ‌دی) مدرک دانشگاهی معتبری در سراسر جهان است. این مدرک، معیار سنتی برای شناسایی پژوهشگری معتبر است و در تمام دنیا پذیرفته شده است. در مقابل، دکترای مدیریت حرفه‌ای کسب‌وکار (دی‌بی‌ای) مدرکی نسبتاً جدیدتر است و ممکن است به اندازه‌ی دکترا شناخته شده نباشد.

به احتمال بسیار زیاد، ارزش مدرک وابسته به شهرت موسسه‌ای است که مدرک از آنجا گرفته شده است. اگر دی‌بی‌ای از موسسه‌ یا دانشکده‌ای معتبر و شناخته‌شده گرفته شده باشد، این مدرک نیز ممکن است پذیرفته شود و شخص مربوطه بتواند از اعتبار بالاتری نسبت به کسی که از دانشکده‌ای کم‌نام‌وناشن مدرک دکترا گرفته، برخوردار باشد. به‌طورکلی، به نظر می‌رسد دی‌بی‌ای از اعتبار خوبی برخوردار است و می‌توان دوره‌های دی‌بی‌ای را به‌عنوان بازاری در حال ظهور و توسعه برای دانشکده‌های کسب‌وکار در نظر گرفت.

منبع مقاله:

dba-compass

ترجمه:
موسسه معنا

با دوستانتان به اشتراک بگذارید:

درباره نویسنده