آبان, 1397 دپارتمان ارزیابی و توسعه, مقاله ارزیابی و توسعه, موسسه معنا

 شایستگی‌های رهبری

شایستگی‌های رهبری،‌ مهارت‌ها و رفتارهای رهبری هستند که به عملکرد برتر کمک می‌کنند. سازمان‌ها با استفاده از رویکرد شایستگی‌سالاری برای رهبری بهتر می‌توانند نسل بعدی رهبران خود را شناسایی کرده و توسعه دهند. پژوهشگران شایستگی‌های ضروری رهبری و شایستگی‌های جهانی را تعریف کرده‌اند. با این حال، روندها و راهبرد آتی کسب‌وکار باید توسعه‌ی شایستگی‌های رهبری جدید را به پیش ببرد. در حالی که برخی شایستگی‌های رهبری برای همه شر‌کت‌ها ضروری است، سازمان‌ها نیز باید مشخص کنند که چه ویژگی‌های رهبری برای آن سازمان خاص به منظور ایجاد مزیت رقابتی متمایز است.

شایستگی‌های ضروری رهبری

تمرکز بر شایستگی‌های رهبری و توسعه‌ی مهارت‌ها، باعث ایجاد رهبری بهتر می‌شود. با این حال، مهارت‌های مورد نیاز برای یک سِمَت خاص ممکن است بسته به سطح رهبری خاص آن سازمان تغییر کند. سازمان‌ها با استفاده از رویکرد شایستگی می‌توانند تعیین کنند که چه سمت‌هایی و در چه سطوحی نیاز به شایستگی‌های خاص دارند. پژوهشگران مرکز رهبری خلاق برخی از شایستگی‌های ضروری رهبری را که در بین سازمان‌ها ثابت است، شناسایی کرده‌اند. آنها ساختار کلی را به شایستگی‌های رهبری سازمانی، رهبری خود و رهبری دیگران در سازمان را مطابق دسته‌بندی زیر تقسیم می‌کنند.

رهبری سازمان:
  • مدیریت تغییر
  • حل مشکلات و تصمیم‌گیری
  • مدیریت سیاست‌ها و تأثیرگذاری بر دیگران
  • ریسک‌پذیری و نوآوری
  • تعیین چشم انداز و راهبرد
  • مدیریت کار
  • افزایش مهارت‌ها و دانش کسب‌وکار
  • درک و بررسی سازمان
رهبری خود:
  • نشان دادن اصول اخلاقی و یکپارچگی
  • نمایش انگیزه و هدف
  • نمایش مقام رهبری
  • افزایش ظرفیت برای یادگیری
  • مدیریت خود
  • افزایش خودآگاهی
  • توسعه سازگاری
رهبری دیگران:
  • ارتباط موثر
  • توسعه و پیشرفت دیگران
  • ارزش دادن به تنوع و تفاوت
  • ایجاد و حفظ روابط
  • مدیریت تیم‌های موثر و گروه‌های کاری

شایستگی‌های رهبری جهانی

توسعه رهبران موفق جهانی، مزیتی رقابتی برای سازمان‌های چند ملیتی است. رهبران جهانی با چالش‌های خاصی مواجه هستند بنابراین علاوه­ بر شایستگی‌های لازم برای رهبری، به شایستگی‌های دیگری نیاز دارند. واضح‌تر آنکه رهبر جهانی معمولا به عنوان کسی تعریف می‌شود که کسب‌وکار را در بازار خارجی رواج می‌دهد، راهبرد کسب‌وکار را در سطح جهانی تعیین می‌کند و تیم‌های متنوع و مختلف جهانی را مدیریت می‌کند. بر اساس گزارش تحقیقات هیئت مدیره کنفرانس، 73٪ مدیران موافقند که رهبری کسب‌وکار داخلی و رهبری جهانی از نظر شایستگی‌های مورد نیاز متفاوت است.

برخی از چالش‌هایی که رهبران جهانی ممکن است با آن مواجه شوند، عبارتند از مدیریت گروه متنوعی از کارکنان و فرایندهای تجاری؛ برخورد سازگارانه با مشکلات و چالش‌ها؛ انطباق با ارزش‌ها و فرهنگ‌های جدید و سازگاری با انواع مختلف تنش‌زاهای تجاری و شخصی.

پژوهشگران برای رسیدگی به چالش‌های منحصر به فرد رهبران جهانی، شایستگی‌های رهبری جهانی را که به موفقیت کمک می‌کنند، شناسایی کرده‌اند. در میان این شایستگی‌های جهانی، توسعه‌ی ذهنیت جهانی، مهارت‌های ارتباطی میان فرهنگی و احترام به تنوع فرهنگی، برای موفقیت در محل کار جهانی حائز اهمیت است. مورگان مک کال و جورج هولنبک، رهبران جهانی موفق را مطالعه کرده و لیستی از شایستگی‌های مشترک را که مخصوص رهبر جهانی است، تهیه کردند. کارشناسان منابع انسانی می‌توانند از شایستگی‌های رهبری جهانی برای حمایت از توسعه رهبران و در نتیجه راهبرد کلی کسب‌وکار جهانی استفاده کنند

شایستگی‌های مدیران اجرایی جهانی
  • روشنفکر و انعطاف‌پذیر در تفکر و تاکتیک
  • علاقه و حساسیت فرهنگی
  • توانایی مقابله با پیچیدگی
  • انعطاف‌پذیر، کاردان، خوش‌بین و پرانرژی
  • صداقت و درستکاری
  • زندگی شخصی پایدار
  • مهارت‌های فنی یا تجاری ارزشمند

روندها و راهبرد کسب‌وکار، شایستگی‌های رهبری جدید را به پیش می‌برد

بر اساس گزارش سال 2008 SHRM، با عنوان تغییر راهبردهای رهبری، افزایش رقابت ناشی از اقتصاد دانش و جهانی شدن، تغییرات مهمی در راهبردهای رهبری سازمان‌ها به بار خواهد آورد.  محققان بر این باورند که با توجه به روندهای آتی محیط کسب‌وکار، مهم‌ترین شایستگی‌های رهبری شامل مدیریت تغییر موثر، توسعه استعداد/ تیم‌ها و سازنده‌ی موثر همکار/ شبکه خواهد بود. در حقیقت، از آنجا که راهبرد آتی کسب‌وکار باید محرک شایستگی‌ها باشد، مهم است که روندهای اصلی کسب‌وکار در آینده را مورد توجه قرار دهیم. مرکز رهبری خلاق برخی از روندهای کسب‌وکار آتی را مشخص کرد که بر مهارت‌های رهبری موردنیاز برای حمایت از کسب‌وکار تاثیر می‌گذارد  و در زیر قابل مشاهده هستند.

شایستگی‌های مدیران اجرایی جهانی
  • روشنفکر و انعطاف‌پذیر در تفکر و تاکتیک
  • علاقه و حساسیت فرهنگی
  • توانایی مقابله با پیچیدگی
  • انعطاف‌پذیر، کاردان، خوش‌بین و پرانرژی
  • صداقت و درستکاری
  • زندگی شخصی پایدار
  • مهارت‌های فنی یا تجاری ارزشمند

سازمان‌ها همچنین علاوه بر روندهای کسب‌وکار آتی برای شکل دادن به توسعه‌ی شایستگی‌های رهبری باید به راهبرد خاص و نتایج کسب‌وکار مورد نظر آن سازمان خاص نگاه کنند. با ایجاد مدل‌های شایستگی که راهبرد آتی کسب و کار و نتایج مهم برای ذینفعان (یعنی مشتریان، سهامداران، سرمایه‌گذاران) را بازتاب می‌دهند، سازمان‌ها می‌توانند با موفقیت برند رهبری را ایجاد کنند. دیو اولریچ و نورم اسمالوود برند رهبری را به صورت «شهرتی برای توسعه مدیران استثنایی با مجموعه‌ای از استعدادهای متمایز که منحصرا به برآوردن انتظارات مشتریان و سرمایه‌گذاران سوق داده شده است» تعریف می‌کنند. پژوهشگران دریافته‌اند که وقتی سرمایه‌گذاران به استعداد رهبری سازمان اعتماد می‌کنند، قیمت سهام افزایش خواهد یافت. سازمان‌ها با خلق برند رهبری منحصر به فرد از طریق شایستگی‌های رهبری که نتایجی برای ذینفعان به ارمغان می‌آورد، مزیت رقابتی به دست می‌آورند.

استراتپلکس مهارت‌های رهبری: الزامات مهارت رهبری در سطوح سازمانی

نویسندگان این مقاله، مدل استراتپلکس را برای مهارت‌های رهبری مفهوم‌سازی کرده و به طور تجربی آزمودند. مهارت‌های رهبری به چهار دسته‌ی گسترده تقسیم می‌شوند: شناختی، بین‌فردی، کسب‌وکاری و راهبردی. مدل «استراتپلکس» بیان می‌کند که این چهار دسته‌ی اصلی مهارت‌ها در سطوح مختلف مدیریت یک سازمان چطور تغییر می‌کنند. پژوهشگران این مدل را روی بیش از 1000 مدیر جدید، میانی و ارشد آزمایش کردند. نتايج نشان داد که سطوح بالاتر مديريت در سازمان نياز به مهارت‌هاي رهبری بالاتري دارند.

مهم‌ترین مهارت در تمام سطوح رهبری، مهارت شناختی بود. به نظر می‌رسد این مهارت اساس تمام مهارت‌های رهبری باشد، زیرا این مهارت توانایی کسب دانش جدید و یادگیری راه‌های جدید حل مسائل است. جالب توجه است که مهارت‌های کسب‌وکار و مهارت‌های راهبردی، دو مهارت مهم برای دستیابی به سطوح بالای رهبری بودند. این پژوهش مهم است زیرا به طور تجربی نشان می‌دهد که مهارت‌های رهبری در سطوح مدیریتی مختلف در نردبان شغلی با هم تفاوت دارند. مهمتر از همه، فراست کسب‌وکار و مهارت‌های راهبردی باید به دست آید تا در سطوح بالاتر مدیریت/ رهبری موثر باشد. متخصصان منابع انسانی بایستی تغییر در شایستگی‌های موردنظر را همزمان با حرکت مدیران به سمت‌های رهبری سطح بالاتر در نظر بگیرند.

درک صحیح مدیران از اقدامات شناسایی افراد دارای توانایی‌های بالقوه بالا

افراد دارای توانایی‌های بالقوه اغلب به عنوان رهبران احتمالی آتی یک سازمان در نظر گرفته می‌شود. در نتیجه، فرایند شناسایی توانایی‌های بالقوه هم برای برنامه‌ریزی پی‌درپی و شیوه‌های توسعه‌ی رهبری در یک سازمان بسیار مهم است. هدف از این پژوهش، شناسایی فرایندهای مختلفی بود که سازمان‌ها برای شناسایی رهبرانی با توانایی‌های بالقوه بالا و نحوه‌ی درک کارکنان از عادلانه بودن این فرآیند به کار می‌برند. پژوهشگران نظرسنجی را در یک کنفرانس رهبری بین رهبران سازمان‌ها و صنایعی با اندازه‌های مختلف توزیع کردند. این نظرسنجی سوالاتی را در رابطه با فرآیند شناسایی توانایی‌های بالقوه و همچنین عادلانه بودن این فرایند می‌پرسید.

یافته‌ها نشان داد که شایستگی‌ها در 69 درصد اوقات برای شناسایی توانایی‌های بالقوه استفاده می‌شد. مهم‌ترین شایستگی‌های مورد استفاده برای شناسایی توانایی‌های بالقوه جهت‌گیری به نتایج، مهارت‌های ارتباطی، سازگاری، مهارت‌های راهبردی و توانایی تصمیم‌گیری بود. علاوه بر این، این نظرسنجی نشان داد که فرایند شناسایی توانایی‌های بالقوه، نحوه‌ی اطلاع‌رسانی فرایند و ارزیابی به طور معناداری با برداشت افراد از عادلانه بودن آن مرتبط بود. این مثال نشان می‌دهد که چگونه شایستگی‌های رهبری می‌تواند در محل کار استفاده شود. یک فرآیند عادلانه مانند رویکرد شایستگی برای شناسایی توانایی‌های بالقوه، حس عدالت بیشتری به کارکنان منتقل می‌کند.

رهبری تحول‌گرا و جهت‌گیری بازار: مفاهیمی برای اجرای راهبردهای رقابتی و عملکرد واحد کسب‌وکار

این مقاله به بررسی رابطه‌ی بین شایستگی‌های سازمان و عملکرد شرکت می‌پردازد. پژوهشگران فرض می‌کنند که راهبردهای رقابتی شایستگی‌های سازمان را به عملکرد شرکت پیوند می‌دهد. به طور خاص، این مطالعه ارتباط بین رهبری تحول‌گرا را به عنوان شایستگی سازمانی و راهبردهای رقابتی تمایز بازاری، تمایز نوآوری و راهبردهای کم‌هزینه مورد بررسی قرار داد. به نظر می‌رسد این راهبردهای رقابتی مزایای مثبتی در عملکرد شرکت داشته باشند.
بیش از 200 سازمان از طیف وسیعی از صنایع در نمونه پژوهش گنجانده شد. نتایج نشان داد که رهبری تحول‌گرا به طور معناداری به جهت‌گیری بازار مرتبط است.

در این مطالعه، نویسندگان جهت‌گیری بازار را از لحاظ فرهنگ تعریف می‌کنند. فرهنگ سازمان، ارزش‌ها و هنجارهایی را مشخص می‌کند که به رضایت و ارزش مشتری کمک مثبتی می‌کند. رهبران تحول‌گرا فکر می‌کنند که فرهنگ سازمانی را تحت تاثیر قرار داده و به شکل‌گیری آن کمک می‌کنند. رهبری تحول آفرین همچنین به طور مثبتی به تمایز بازاریابی و راهبردهای کم هزینه مرتبط بود. علاوه بر این، تمایز بازار با معیارهای عملکرد شرکت رابطه مثبت داشت. در نتیجه، مشخص شد شایستگی رهبری تحول‌گرا تاثیر مثبتی بر عملکرد شرکت از طریق تمایز بازار داشت. نتایج حاکی از آن است که یکی از راه‌های پیشبرد جهت‌گیری بازار، توسعه‌ی شایستگی رهبری تحول‌گرا است. این مطالعه نشان می‌دهد که شایستگی‌های رهبری می‌تواند از طریق راهبردهای رقابتی بر پایه‌ی سازمان‌ها تاثیر بگذارد. متخصصان منابع انسانی می‌توانند با شناسایی و توسعه‌ی شایستگی‌های اصلی رهبری در سازمان، عملکرد شرکت را تحت تاثیر قرار دهند.

شایستگی‌های رهبری می‌تواند برای انتخاب، توسعه و ارتقای موثر رهبران در سازمان مورد استفاده قرار گیرد. باید هنگام ایجاد شایستگی‌های رهبری، عوامل مشخصی مثل راهبرد کسب‌وکار و روندهای آتی در نظر گرفته شوند. تمام راهبردهای کسب‌وکار متفاوتند و متخصصان منابع انسانی باید از راهبرد کسب‌وکار از جمله راهبرد کسب‌وکار جهانی استفاده کنند تا استفاده از شایستگی‌ها را در انتخاب و توسعه رهبران به پیش برند. با ساخت موثر مجموعه‌ی منحصری از مهارت‌ها برای رهبران سازمانی، شرکت مزیت رقابتی را حفظ خواهد کرد.

منبع مقاله:

shrm

ترجمه:

موسسه معنا

با دوستانتان به اشتراک بگذارید:

درباره نویسنده