مهر, 1397 دپارتمان مدیریت, مقاله مدیریت, موسسه معنا

ضرورت آشنایی با آثار و تبعات قانونی چک

چک به عنوان یکی از ابزارهای مهم پرداخت در مبادالت تجاری، همواره نقش قابل توجهی در تسویه معامالت دارد. هر چند طی دو دهه اخیر به دلیل تداوم توسعه سامانه‌ها و تجهیزات پرداخت الکترونیکی، تراکنش‌های انجام شده از طریق این ابزارها و سامانه‌ها رشد مناسبی داشته و ابزارهای پرداخت الکترونیکی به مرور زمان جایگزین ابزارهای پرداخت سنتی نظیر اسکناس و مسکوک و انواع چک شده است؛ لیکن، به دلیل اهمیت کارکرد و امتیاز چک و به‌خصوص جایگاه اعتباری چک در مبادالت کشور، این ابزار پرداخت هنوز هم از مهمترین ابزارهای نظام پرداخت کشور محسوب می‌شود.

تا آن‌جا که در سال جاری، براساس آمار اعلامی از سوی بانک مرکزی، فقط در یک ماه تعداد 9،600،000 فقره چک به ارزش بالغ بر 590،000،000،000،000 ریال مبادله شده و جالب اینکه از این تعداد حدود 1،500،000 فقره به ارزش 130،000،000،000،000 ریال برگشت خورده است. این آمار رشد 25 درصدی در تعداد و رشد 55 درصدی مبلغ چک‌های مبادله‌شده در ایران را نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد.

بنابراین هر شخصی که وارد عرصه کسب و کار و تجارت می‌شود، باید با این ابزار پرداخت و احکام و آثار قانونی آن آشنا باشد. عدم شناخت کافی از این احکام و آثار قانونی، افراد را خواه در مقام صادرکننده و یا دارنده در موقعیت‌های خطرناکی قرار می‌دهد و چه بسا زیان‌های چند برابری نسبت به مبلغ چک را به شخص ذینفع وارد نماید.

اگر شخصی برای تضمین یا به صورت سفید امضاء چکی را صادر میکند یا اینکه وصول وجه چک را مشروط به شرطی می‌نماید، باید بداند که چک را به چه ترتیبی تنظیم کند تا درگیر مسائل کیفری مربوط به چک نشود. در طرف مقابل اگر طلبکار، قصد دریافت چکی را داشته باشد که از نظر کیفری قابل تعقیب باشد، باید بداند که چه نکاتی را در تنظیم چک و دریافت آن رعایت کند تا چک وصف کیفری خود را از دست ندهد.

در همین فرایند صدور و دریافت چک، شخص صادرکننده یا دارنده ممکن است از جهل و ناآگاهی طرف مقابل سوء استفاده نموده و وصول وجه چک را با دشواری‌های فراوانی مواجه
نمایند.

سوالی که برای خیلی افراد پیش می‌آید این است که آیا چک نسبت به سایر اسناد تجاری وسیله تضمین بهتری هست؟ در واقع چک چه مزایایی نسبت به سایر اسناد تجاری دارد؟ آشنایی با این امتیازات به شما کمک می‌کند تا در فرایند مذاکره، بدانید که با گرفتن چک چه امتیازاتی را به دست می‌آورید و با صرف‌نظر کردن از آن چه امتیاز یا امتیازاتی را از دست می‌دهید؟ در چنین شرایطی شما می‌توانید در تعیین میزان و تعداد امتیازاتی که به طرف مقابل قرارداد می‌دهید، آگاهانه‌تر عمل نمایید.

به طور کلی اگر چک برگشت بخورد، وصول وجه آن از سه طریق دادگاه حقوقی، دادگاه کیفری و اداره اجرای ثبت صورت می‌گیرد. اما باید توجه داشت که در بعضی موارد، امکان استفاده از یک یا دو راه از راه‌های یاد شده وجود ندارد. در این باره باید بدانیم که اوالً در هر مورد از کدام روش یا روش‌ها می‌توان برای وصول وجه چک استفاده کرد؟ ثانیاً چه ملاحظاتی را برای انتخاب روش یا روش‌های وصول وجه چک باید در نظر گرفت؟

گاهی اوقات دسته چک خود را مفقود می‌نماییم و حتی ممکن است دارنده چک، آن را مفقود کند. در این صورت سئوال این است که کسی که چک را مفقود می‌کند چه تکالیفی دارد و آیا راهی برای بی‌اعتبار کردن چک مفقود شده وجود دارد؟ مهمتر از آن آیا دارنده می‌تواند علیرغم مفقود کردن چک، وجه آن را از صادرکننده مطالبه نماید؟

پاسخ به این پرسش‌ها و بررسی نکات کاربردی دیگر در فرایند صدور، دریافت و وصول وجه چک، محور اصلی مباحثی است که در کارگاه نکات کاربردی چک از آن بحث خواهد شد.

با دوستانتان به اشتراک بگذارید:

درباره نویسنده